Hãy biết quyền của mình (2): Chống bắt giữ tùy tiện

<a href="http://www.phamdoantrang.com/2013/08/hay-biet-quyen-cua-minh-2-chong-bat-giu.html" target="_blank"><strong>Đoan Trang</strong></a><br /> 14-08-2013<br /> <b>Tình huống</b><br /> <span style="color: #003366;">Vào 19h30 ngày thứ ba, 13/8/2013, một nhóm 6 bạn trẻ đang học nhóm tiếng Anh ở một căn hộ trong ngõ Giếng Mật (phố Bạch Mai, Hà Nội), thì chủ nhà gọi điện cho bạn Trần Quang Trung (là người thuê nhà), bảo xuống mở cửa. Trung xuống nhà, vừa mở cửa thì có hai người lạ mặt ập vào, một trong hai kẻ này bóp cổ Trung để khống chế, kẻ còn lại giật điện thoại của Trung. </span><br /> <span style="color: #003366;">Sau đó, có khoảng 20 người – dáng vẻ như dân phòng, công an mặc thường phục – xông vào nhà, kéo lên gác, bắt mọi người xuất trình giấy tờ và bỏ hết điện thoại đặt lên bàn. Trong số đó, chỉ có một người mặc đồ công an. Họ cầm theo ba máy quay phim, chĩa vào mặt nhóm bạn trẻ, ghi hình liên tục.</span><br /> <span style="color: #003366;"><span id="more-114990"></span>Một bạn trẻ, tên là Thùy Linh, lên tiếng yêu cầu toán người xuất trình giấy tờ và dừng quay phim, nếu không họ có thể bị kiện về tội xâm nhập gia cư bất hợp pháp. Song, không ai trong số những kẻ đột nhập xuất trình giấy tờ. Một bạn trẻ khác, Hồ Đức Thành, rút điện thoại định gọi cho bạn thì trong số người đột nhập, một kẻ hét lên: “Tôi là dân phòng ở đây, hôm nay tôi đến kiểm tra tạm trú tạm vắng, yêu cầu anh ngồi im”. Do Thành không chịu “ngồi im”, nên đồng chí “dân phòng” này xông vào giật điện thoại của Thành, xô đẩy và làm vỡ một tấm kính trong nhà. </span><br /> <span style="color: #003366;">Tới 20h30, tất cả nhóm bạn trẻ bị áp giải về công an phường Trương Định. Tới nơi, công an phường yêu cầu mọi người bỏ điện thoại và máy tính ra để niêm phong, “tạm thời thu giữ, làm việc xong sẽ trả”. Mỗi chiếc điện thoại đều được đựng trong phong bì niêm phong, lấy chữ ký giáp lai của mọi người. Mỗi máy tính cũng đều được dán băng dính niêm phong và lấy chữ ký giáp lai. </span><br /> <span style="color: #003366;">Một người mặc thường phục bảo công an phường lập biên bản tạm giữ số đồ đạc, có người giao, người nhận và người làm chứng. Công an phường làm theo. Các bạn trẻ không biết biên bản ghi những gì, không ký và cũng không được giữ bản nào. </span><br /> <span style="color: #003366;">Sau đó, toàn bộ máy tính, điện thoại, biên bản đều bị mang đi. (Biên bản không có chữ ký của người bị thu đồ mà chỉ có chữ ký của công an và người làm chứng của phía công an). Còn cả nhóm thì bị chia nhỏ để “làm việc”: Người bị đưa về công an quận Hai Bà Trưng, người bị thẩm vấn ngay tại công an phường Trương Định. Các câu hỏi xoay quanh: nhân thân, tại sao biết lớp học tiếng Anh này, tham gia lâu chưa, ai tổ chức, giáo trình ai soạn, nội dung có liên quan gì đến chính trị-pháp luật không, mọi người có tham gia tổ chức chính trị nào không, có biết anh A, chị B… không, v.v.</span><br /> <span style="color: #003366;">Cuối cùng mọi người được thả ra, nhưng một số máy tính và điện thoại vẫn bị giữ.</span><br /> <div style="text-align: center;"> <br /></div> <table align="center" cellpadding="0" cellspacing="0" class="tr-caption-container" style="margin-left: auto; margin-right: auto; text-align: center;"><tbody> <tr><td style="text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiXE17kuOmkpyWp9c0_IchXOpR0G5dLvHCmTApBFNG8ZgNuiENve_SOA2XqvZM1IAnr5YLig9q4EUx5fkuThowCkINJdla6gsra_P01GGDM_NU0-oAd4lP3fFUIOTDrDGtDAncNshBfmQs/s1600/H214-300x224.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: auto; margin-right: auto;"><img border="0" height="298" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiXE17kuOmkpyWp9c0_IchXOpR0G5dLvHCmTApBFNG8ZgNuiENve_SOA2XqvZM1IAnr5YLig9q4EUx5fkuThowCkINJdla6gsra_P01GGDM_NU0-oAd4lP3fFUIOTDrDGtDAncNshBfmQs/s400/H214-300x224.jpg" width="400" /></a></td></tr> <tr><td class="tr-caption" style="text-align: center;"><em style="font-size: medium;">Nguồn ảnh: ẩn danh</em></td></tr> </tbody></table> <span style="color: #003366;"><b><br /></b></span> <span style="color: #003366;"><b>Vấn đề</b></span><br /> <span style="color: #003366;">Câu hỏi đặt ra là: Việc làm của cơ quan công quyền (nếu thực đó là cơ quan công quyền) có gì sai luật?</span><br /> <span style="color: #003366;">Câu trả lời: Đây là một trường hợp điển hình của việc “bắt giữ tùy tiện”.</span><br /> <span style="color: #003366;">Bắt giữ tùy tiện là hành vi bắt giữ người mà không có chứng cớ về việc người đó phạm tội, và/ hoặc hành vi bắt giữ người được tiến hành không đảm bảo trình tự, thủ tục pháp lý.</span><br /> <span style="color: #003366;">Việc nhóm người tự xưng là công an (trong đó chỉ có một người mặc đồ công an, và không ai xuất trình giấy tờ chứng minh thân phận của họ) ập vào nhà bắt nhóm bạn trẻ về đồn, vào ban đêm, mà không có lệnh bắt, chính là “bắt giữ tùy tiện”, vì không kèm theo chứng cứ phạm tội mà cũng không đảm bảo thủ tục pháp lý, chẳng hạn, thiếu lệnh bắt.</span><br /> <span style="color: #003366;">Theo Điều 80 Bộ luật Tố tụng Hình sự:</span><br /> <ul> <li><span style="color: #003366;">Lệnh bắt phải ghi rõ ngày, tháng, năm, họ tên, chức vụ của người ra lệnh; họ tên, địa chỉ của người bị bắt và lý do bắt. Lệnh bắt phải có chữ ký của người ra lệnh và có đóng dấu.</span></li> <li><span style="color: #003366;">Người thi hành lệnh phải đọc lệnh, giải thích lệnh, quyền và nghĩa vụ của người bị bắt và phải lập biên bản về việc bắt. (…)</span></li> <li><span style="color: #003366;">Không được bắt người vào ban đêm, trừ trường hợp bắt khẩn cấp, phạm tội quả tang hoặc bắt người đang bị truy nã (…).</span></li> </ul> <span style="color: #003366;">Nhóm công an (cứ giả sử họ là công an thật) bắt các bạn sinh viên về đồn vào ban đêm, tịch thu tài sản (điện thoại và máy tính) mà không có lệnh bắt, trong khi đó, tất cả các bạn đều hoàn toàn không phạm tội quả tang, không thuộc diện truy nã.</span><br /> <span style="color: #003366;">Như vậy, đã đúng là “bắt giữ tùy tiện” chưa, thưa cơ quan công an?<b> </b></span><br /> <span style="color: #003366;"><b>Các sai phạm khác của CA</b></span><br /> <span style="color: #003366;">Trong vụ bắt người tùy tiện tối 13/8, cơ quan công an còn vi phạm Điều 31 Bộ luật Dân sự về “quyền của cá nhân đối với hình ảnh” khi họ dùng camera ghi hình các bạn trẻ: Công dân có quyền đối với hình ảnh của mình; việc sử dụng hình ảnh của công dân phải được công dân đồng ý.</span><br /> <span style="color: #003366;">Tham chiếu với bài trước (“<a href="http://www.phamdoantrang.com/2013/08/hay-biet-quyen-cua-minh-1-chup-anh-cong.html" target="_blank"><span style="color: #003366;">Chụp ảnh công an</span></a>”), chúng ta thấy nổi lên một nguyên tắc: Công dân có quyền quay phim, chụp ảnh nhân viên công lực; nhưng ngược lại thì không! Ở đây, phía công an đã lạm dụng chức vụ, quyền hạn, tóm lại là lạm dụng sức mạnh của họ để ghi hình các công dân.</span><br /> <span style="color: #003366;">Cơ quan công an vi phạm cả Điều 135 Bộ luật Tố tụng Hình sự khi họ khám xét, tạm giữ đồ đạc của nhóm bạn trẻ mà không hề có lệnh bắt hay quyết định khởi tố vụ án. (Trình tự pháp luật là: Phải có “khởi tố” thì mới có “vụ án”, và phải có “vụ án” thì mới có việc thu giữ các đồ vật là “vật chứng và tài liệu có liên quan đến vụ án”).</span><br /> <br /> <span style="color: #003366;">Cuối cùng, cơ quan công an còn có dấu hiệu vi phạm Điều 124 Bộ luật Hình sự, “Tội xâm phạm chỗ ở của công dân”: Họ đã khám xét trái pháp luật chỗ ở của người khác; phạm tội một cách có tổ chức, lợi dụng chức vụ, quyền hạn… Tội này có thể bị phạt tù từ một đến ba năm.</span><br /> <span style="color: #003366;"><br /></span>

Hãy biết quyền của mình (2): Chống bắt giữ tùy tiện

Đoan Trang 14-08-2013 Tình huống Vào 19h30 ngày thứ ba, 13/8/2013, một nhóm 6 bạn trẻ đang học nhóm tiếng Anh ở một căn hộ trong ngõ Giế...

Xem tiếp»

Hãy biết quyền của mình (1): Chụp ảnh công an

<a href="http://www.phamdoantrang.com/2013/08/hay-biet-quyen-cua-minh-1-chup-anh-cong.html" target="_blank"><strong>Phạm Đoan Trang</strong></a><br /> <span style="color: #003366;">Bốn năm về trước, vào một buổi tối cuối tháng 8, tôi bị “bắt khẩn cấp” tại một quán café ở trung tâm Hà Nội, với tội danh “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân”, vi phạm Điều 258 Bộ luật Hình sự.</span><br /> <span style="color: #003366;">Tôi vẫn nhớ rõ họ tên, vẻ mặt hầm hầm đe dọa và giọng trấn áp của viên sĩ quan an ninh đọc lệnh bắt ngày hôm đó. Tôi cũng nhớ tôi đã như thế nào những ngày sau đó: ngơ ngác, ngây ngô, và bất lực. Đã có lúc tôi bật khóc trong phòng hỏi cung vì không biết phải làm sao để cơ quan an ninh điều tra tin rằng mình không làm gì thật, không liên quan gì, và không hiểu tại sao đây lại là vấn đề an ninh quốc gia. Đã có nhiều lúc tôi tái mặt, run lẩy bẩy, vì không biết… tội đâu ra mà lắm thế, sao tôi phạm những tội nghiêm trọng thế, như thế này phải ngồi tù bao nhiêu năm đây…</span><br /> <span style="color: #003366;"><span id="more-114668"></span>Vào những ngày ấy, tôi không bao giờ nghĩ rằng bốn năm sau, tôi sẽ là một trong những người ký tên vào bản Tuyên bố 258 của Mạng lưới blogger Việt Nam, yêu cầu Nhà nước xoá bỏ Điều 258 Bộ luật Hình sự để chứng tỏ cam kết khi chạy đua vào vị trí thành viên Hội đồng Nhân quyền LHQ.</span><br /> <span style="color: #003366;">Nhưng có một điều tôi vẫn nghĩ suốt từ đó đến nay, và ngày càng nghĩ nhiều hơn: Luật pháp phải là công cụ bảo vệ quyền tự do của người dân, chứ không phải bảo vệ chế độ; và người dân phải hiểu luật pháp ở mức tối thiểu – tức là hiểu các quyền tự do của mình, nếu không họ sẽ bị Nhà nước lợi dụng, trấn áp, nói nôm na là “bắt nạt”.</span><br /> <span style="color: #003366;">Càng chứng kiến những vụ việc công an, an ninh lạm quyền để “được việc mình” mà gây thiệt hại cho xã hội, cho người dân, tôi càng thấy những hiểu biết căn bản về chính trị, về luật pháp, các khái niệm như nhà nước pháp quyền, tinh thần thượng tôn pháp luật, nhân quyền, v.v. đã trở thành nhu cầu khẩn thiết đối với chúng ta. Hãy biết quyền của mình. Hãy biết cách sử dụng pháp luật như công cụ để tự bảo vệ. Và khi hệ thống pháp luật đó bất ổn, hãy biết tìm cách bác bỏ nó.</span><br /> <span style="color: #003366;">Trong chừng mực trình độ rất hạn chế của mình, tôi sẽ cố gắng, cả gan làm một việc vượt quá sức, là viết những bài viết rất đơn giản về luật pháp và nhân quyền, gắn với các tình huống cụ thể trong đời thực, để chúng ta cùng tìm hiểu về lĩnh vực rộng lớn, phức tạp và đang cực kỳ cần thiết trong việc cải tạo xã hội này.</span><br /> <span style="color: #003366;">Những điều tôi viết chắc chắn không phải là chân lý, và xin để ngỏ mọi khả năng khác để độc giả thảo luận và kết luận.</span><br /> <span style="color: #003366;">Câu chuyện hôm nay bắt đầu bằng một tình huống xảy ra mới đây mà tôi có dự phần.</span><br /> <span style="color: #003366;">* * *</span><br /> <span style="color: #003366;"><b>CHỤP ẢNH CÔNG AN</b></span><br /> <span style="color: #003366;"><b>Tình huống</b></span><br /> <span style="color: #003366;">Vào ngày thứ sáu, 9/8/2013, một nhân viên an ninh đến nhà tôi, như đã hẹn với mẹ tôi trước đó qua điện thoại, gọi là “đến chơi, nói chuyện”. Mẹ tôi không quen biết cô ấy, còn tôi thì biết nhưng lại không có nhà, nói đúng hơn, không ở Việt Nam: Tôi đang ở Bangkok (Thái Lan) để tham gia việc trao Tuyên bố 258 cho một số tổ chức quốc tế đóng tại Bangkok.</span><br /> <span style="color: #003366;">Hôm đó trời Hà Nội mưa gió, và cô ấy đã đến nhà tôi đúng hẹn. Ngoài mẹ tôi và cô nhân viên an ninh, trong nhà còn có thêm một số bạn bè của tôi, đều là blogger. Cuộc trò chuyện, tất nhiên, chủ yếu xoay quanh tôi và công việc tôi làm. Không khí hòa nhã. Tuy nhiên, giữa chừng thì thêm một blogger xuất hiện: anh Nguyễn Chí Đức. Anh giơ máy ảnh nhằm vào nhân viên an ninh, bấm “tách”.</span><br /> <span style="color: #003366;">Nhân viên an ninh tái mét mặt, nổi giận, mắng anh Chí Đức là “vô văn hoá”, tự ý chụp ảnh mà không xin phép. Mẹ tôi can, nói rằng “đây là nhà tôi kia mà”, “anh ấy thích chụp ảnh bạn anh ấy thì có sao”. Nhưng cô nhân viên an ninh vẫn cực kỳ giận dữ, to tiếng và bỏ về, sau đó gọi điện lại nói với mẹ tôi: “Nếu bác còn mời bạn bè của Đoan Trang đến nữa thì chỉ làm khổ con bác thôi”.</span><br /> <br /> <div style="text-align: center;"> <br /></div> <table align="center" cellpadding="0" cellspacing="0" class="tr-caption-container" style="margin-left: auto; margin-right: auto; text-align: center;"><tbody> <tr><td style="text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEinqlcJRmVECysc-VkzUpG6jGrN_W0mD_BRVGw_KYsV-EDbuN7C0BuYqB3HLAuYEeMOavryXSaaXxSB-ROKtP6bSesIjo1NHIu1BVlwRPx6eZSVCZfFkGSATOrRdgwBjWPgsMbDW32HLmU/s1600/H115.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: auto; margin-right: auto;"><img border="0" height="478" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEinqlcJRmVECysc-VkzUpG6jGrN_W0mD_BRVGw_KYsV-EDbuN7C0BuYqB3HLAuYEeMOavryXSaaXxSB-ROKtP6bSesIjo1NHIu1BVlwRPx6eZSVCZfFkGSATOrRdgwBjWPgsMbDW32HLmU/s640/H115.jpg" width="640" /></a></td></tr> <tr><td class="tr-caption" style="text-align: center;"><em style="font-size: medium;"><span style="color: #003366;">Ảnh: Nguyễn Chí Đức (blogger Đông Hải Long Vương)</span></em></td></tr> </tbody></table> <span style="color: #003366;"><b><br /></b></span> <span style="color: #003366;"><b>Vấn đề</b></span><br /> <span style="color: #003366;">Câu hỏi đặt ra ở đây là: Hành động chụp ảnh khi chưa xin phép người được/bị chụp của anh Nguyễn Chí Đức có sai không?</span><br /> <span style="color: #003366;">Đây là câu trả lời của tôi:</span><br /> <span style="color: #003366;">Việc anh Nguyễn Chí Đức chụp ảnh nhân viên an ninh là việc không phải xin phép, và đúng luật. Bởi vì anh Đức đang ghi hình một nhân viên công quyền, nhận tiền thuế của dân để tiến hành một công vụ, cụ thể là đi làm việc với một người dân thường (công dân).</span><br /> <span style="color: #003366;">Hành động của anh Đức nằm trong phạm trù giám sát cơ quan công quyền và nhân viên công lực. Nó hợp hiến (Điều 53 Hiến pháp, “Công dân có quyền tham gia quản lý Nhà nước và xã hội”), và phù hợp với tinh thần pháp luật “công dân được làm tất cả những gì pháp luật không cấm”, “công dân có quyền giám sát nhân viên công quyền”.</span><br /> <span style="color: #003366;">Nhân viên an ninh có thể lập luận (giả định): “Nhưng tôi chỉ đến nhà bà mẹ của Đoan Trang để chơi, thăm hỏi, nói chuyện cho vui, chứ tôi không làm công vụ. Công dân Nguyễn Chí Đức chụp ảnh tôi là vi phạm Điều 31 Bộ luật Dân sự về quyền của cá nhân đối với hình ảnh”.</span><br /> <span style="color: #003366;">Câu trả lời của tôi là: Các nhân viên an ninh, công an (gọi chung là công an) lâu nay thường né tránh yếu tố “công vụ” bằng cách nói rằng họ chỉ “tiếp xúc thân tình”, “mời café, trao đổi” với “đối tượng” mà thôi, không có gì nghiêm trọng. Nhưng có 3 vấn đề ở đây:</span><br /> <div style="padding-left: 30px;"> <span style="color: #003366;">1. Nếu đề nghị gặp gỡ thân mật, vui vẻ, họ phải được sự đồng ý và hưởng ứng cũng vui vẻ như thế của bên kia; và câu chuyện không được liên quan tới những thông tin có thể gây bất lợi cho bên kia hoặc cho một bên thứ ba.</span></div> <div style="padding-left: 30px;"> <span style="color: #003366;">2. Nếu đề nghị gặp gỡ thân mật, công an không được tự giới thiệu rằng họ là nhân viên công quyền; trong thời gian gặp, tuyệt đối không được khai thác thông tin và không được sử dụng thông tin thu được (nếu có) vào bất kỳ mục đích gì.</span></div> <div style="padding-left: 30px;"> <span style="color: #003366;">3. Và, quan trọng nhất, khi được/bị công an “mời café, trao đổi”, “tiếp xúc thân tình”, công dân có quyền từ chối.</span></div> <span style="color: #003366;">Toàn bộ thông tin đều cho thấy buổi thăm hỏi hôm đó của nhân viên an ninh chính xác là thi hành một công vụ, và do vậy, nhân viên công quyền hoàn toàn có thể bị công dân chụp ảnh và đưa lên mạng sau đó mà không được hỏi ý kiến trước.</span><br /> <div style="text-align: center;"> <br /></div> <table align="center" cellpadding="0" cellspacing="0" class="tr-caption-container" style="margin-left: auto; margin-right: auto; text-align: center;"><tbody> <tr><td style="text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjZ9Zq3FcwYiHeiA3C-4rXdhNMbQTYffhULOR5VJMcrHh6IGkmMh-0If1W-rxE9vUr3CBF2pQMvPMxryl_9Dx4N4ENzl8_TY0GLGlnWt3rJNMcFvME0Nld1cu8Utx1LkEud6PVwQ9Sb8os/s1600/H212.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: auto; margin-right: auto;"><img border="0" height="452" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjZ9Zq3FcwYiHeiA3C-4rXdhNMbQTYffhULOR5VJMcrHh6IGkmMh-0If1W-rxE9vUr3CBF2pQMvPMxryl_9Dx4N4ENzl8_TY0GLGlnWt3rJNMcFvME0Nld1cu8Utx1LkEud6PVwQ9Sb8os/s640/H212.jpg" width="640" /></a></td></tr> <tr><td class="tr-caption" style="text-align: center;"><em style="font-size: medium;"><span style="color: #003366;">Ảnh: AFP</span></em></td></tr> </tbody></table> <br /> <div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> </div> <span style="color: #003366;"><b><br /></b></span> <span style="color: #003366;"><b>Trích dẫn</b></span><br /> <span style="color: #003366;">“Việc thực hiện quay phim, chụp ảnh là quyền của người dân và đó là hoạt động thể hiện chức năng kiểm tra, giám sát của người dân đối với hoạt động của cơ quan công an. Do đó người dân sử dụng máy quay phim, chụp ảnh đối với công an không phải là sai phạm” (<a href="http://tuoitre.vn/chinh-tri-xa-hoi/414203/quay-phim-chup-anh-la-quyen-cua-dan.html" target="_blank"><span style="color: #003366;">Thượng tướng Lê Thế Tiệm trả lời phỏng vấn báo Tuổi Trẻ</span></a>, bài đăng ngày 4/12/2010.)</span><br /> <span style="color: #003366;">“Khủng bố tinh thần người thân và bạn bè là ‘nghiệp vụ’ cơ bản và quen thuộc của những viên an ninh điều tra, nhất là với những người được/bị cho là bất đồng chính kiến với chính quyền. Tiếc rằng không mấy người dân hiền lành nào biết cách đối phó với những thủ đoạn có tính chất “bụi đời chợ Lớn” nhưng khoác trên mình tấm vỏ bọc màu xanh. Đôi khi sự sợ hãi làm cho nhiều người quên mất một điều cơ bản rằng: mình liên quan gì đến việc này mà phải khai báo với mấy ông công an về chuyện của con mình, bạn mình? Hậu quả là, họ càng sợ hãi bao nhiêu, công an càng khai thác họ nhiều bấy nhiêu” (Luật gia – nhà báo Trịnh Hữu Long, tức Facebooker Trịnh Hự).</span><br /> <b><i>Kỳ sau: Giới hạn của hoạt động theo dõi</i></b><br /> <br /> <div> <strong>Nguồn:</strong> <a href="http://www.phamdoantrang.com/2013/08/hay-biet-quyen-cua-minh-1-chup-anh-cong.html" target="_blank"><strong>Phạm Đoan Trang</strong></a></div>

Hãy biết quyền của mình (1): Chụp ảnh công an

Phạm Đoan Trang Bốn năm về trước, vào một buổi tối cuối tháng 8, tôi bị “bắt khẩn cấp” tại một quán café ở trung tâm Hà Nội, với tội danh...

Xem tiếp»